CMR Belgesi: Tır Şoförünün Taşıma Senedi Rehberi
Uluslararası karayolu taşımacılığında her yükün bir kimliği var: CMR. Çoğu şoför onu imzalatıp dosyaya koyulan bir kâğıt olarak görüyor. Oysa bir hasar ya da eksik teslimde sorumluluğun kimde olduğunu bu belge belirliyor. İlk yıllarımda öğrendiğim en değerli alışkanlıklardan biri, CMR’yi imzalamadan önce gerçekten okumak oldu.
CMR nedir?
CMR, 1956’da Cenevre’de imzalanan uluslararası karayolu taşıma sözleşmesi ve bu sözleşmeye göre düzenlenen taşıma senedinin adı. Belgede şunlar yer alıyor:
- Gönderen, taşıyıcı ve alıcı bilgileri
- Yükleme ve teslim yeri ile tarihleri
- Yükün tanımı, koli/palet sayısı ve ağırlığı
- Tehlikeli madde varsa ilgili bilgiler
- Taraflarının imzaları ve kaşeleri
Nüshalar kimde kalır?
CMR en az üç orijinal nüsha olarak düzenleniyor: biri gönderende kalıyor, biri yükle birlikte alıcıya gidiyor, biri de taşıyıcıda kalıyor. Firmalar genellikle kendi işleyişleri için ek nüsha da kullanıyor. Senin nüshan, işin düzgün yapıldığının kanıtı.
Yüklemede neyi kontrol etmeli?
- Koli/palet sayısı: CMR’deki sayı ile yüklenen sayı tutuyor mu?
- Mühür numarası: Dorse mühürlendiyse numarası CMR’ye yazıldı mı?
- Yükün görünür durumu: Ezik koli, yırtık streç, ıslak palet var mı?
- Ağırlık: Aracının kapasitesine ve dingil yüklerine uygun mu?
Bir sorun görürsen CMR’deki çekince bölümüne kısa ve net bir not yaz ve yükleme personeline imzalat. Yükü sayma ya da kontrol etme imkânın yoksa (örneğin mühürlü ve kapalı dorse) bunu da not etmek seni korur.
Teslimde
- Alıcının imzası, kaşesi, tarih ve saat mutlaka olsun.
- Hasar ya da eksik varsa alıcının bunu CMR’ye yazmasını sağla. Sonradan yapılan itirazlarda bu kayıt belirleyici oluyor.
- Uzun beklemeler olduysa geliş ve çıkış saatlerini not et. Bekleme ücreti hesaplanırken işe yarıyor.
e-CMR
Birçok Avrupa ülkesi artık elektronik CMR’yi (e-CMR) kabul ediyor. Firmanın uygulamasıyla imzalar telefon ya da tablet üzerinden alınıyor. Sistemi kullanıyorsan teslimden önce kaydın gerçekten gönderildiğini kontrol et. Karşı tarafın e-CMR kabul etmediği durumlar için yanında kâğıt CMR bulundurmak iyi bir alışkanlık.
Sık yapılan hatalar
- İmzasız ya da kaşesiz bırakılan teslim nüshası
- Yazılmayan mühür numarası
- Islanan ya da kaybolan nüsha. İmzalı CMR’nin hemen fotoğrafını çek.
- Görülen hasarı “nasılsa sorun olmaz” deyip yazmamak
CMR, kabotaj denetimlerinde de ilk istenen belgelerden biri. Bu konuyu Fransa’da kabotaj yazımda anlattım.
Önemli not
Bu yazı sahadaki uygulamanın genel bir özetidir, hukuki danışmanlık değildir. Sorumluluk ve tazminat gibi konularda firmanın ve sigortacının yönlendirmesini esas al.
