Avrupa’da Sürüş ve Dinlenme Süreleri: 561/2006 Kuralları
Bu yazıda 13 başlık
- Bir günde kaç saat araç kullanabilirsin?
- Haftada ve iki haftada en fazla kaç saat sürebilirsin?
- 4,5 saat kuralı nedir, mola nasıl bölünür?
- Günlük dinlenme ne kadar olmalı?
- Haftalık dinlenme ne kadar olmalı?
- Haftalık dinlenmeyi kabinde yapabilir misin?
- Firma seni ne sıklıkla eve göndermek zorunda?
- Feribotta ya da trende dinlenme sayılır mı?
- Zorunlu durumda süreyi aşabilir misin?
- Belçika’da denetim nasıl?
- Sık yapılan hatalar
- Önemli not
- Kaynaklar
Avrupa’da direksiyon başında geçen her dakika takografa yazılıyor ve yol kenarı denetimlerinde ilk bakılan şey bu kayıtlar oluyor. Kuralları bilmeden yola çıkmak hem ceza hem de gereksiz stres demek. Bu yazıda AB’nin 561/2006 sayılı tüzüğünün temel kurallarını, yolda nasıl uyguladığımla birlikte anlatıyorum.
Kısa cevap: AB’nin 561/2006 sayılı Tüzüğüne göre günde en fazla 9 saat (haftada iki kez 10 saat), haftada 56, art arda iki haftada toplam 90 saat sürebilirsin. 4,5 saat sürüşten sonra 45 dakika mola (15 + 30 bölünebilir) zorunlu. Günlük dinlenme en az 11 saat (kısaltılmış 9), haftalık dinlenme en az 45 saat (kısaltılmış 24).
Bir günde kaç saat araç kullanabilirsin?
Normal bir günde en fazla 9 saat araç kullanabilirsin. Bu süre haftada en fazla iki kez 10 saate çıkarılabilir. “Gün” dediğimiz şey takvim günü değil; iki günlük (ya da günlük ve haftalık) dinlenme arasındaki süre. Bu yüzden gece yarısını geçen seferlerde hesap karışabiliyor; takograf ekranındaki kalan süreye güvenmek en sağlıklısı. Takografın kullanımını dijital takograf rehberimde anlattım.
Haftada ve iki haftada en fazla kaç saat sürebilirsin?
- Bir hafta içinde (pazartesi 00:00 – pazar 24:00) en fazla 56 saat sürüş.
- Art arda iki haftada toplam en fazla 90 saat sürüş.
Yani bir hafta 56 saate dayandıysan, ertesi hafta en fazla 34 saat sürebilirsin. Planlamayı haftalık değil, iki haftalık düşünmek gerekiyor.
4,5 saat kuralı nedir, mola nasıl bölünür?
Toplam 4,5 saat sürüşten sonra en az 45 dakika mola zorunlu. Bu mola ikiye bölünebilir: önce en az 15 dakika, sonra en az 30 dakika. Sıra önemli; 30 + 15 şeklinde bölersen ilk parça mola sayılmıyor. Molada başka iş (yükleme, evrak) yapmak molayı bozar. 4,5 saat dolmadan günlük ya da haftalık dinlenmeye geçersen ayrıca mola vermen gerekmiyor.
Günlük dinlenme ne kadar olmalı?
- Normal günlük dinlenme: en az 11 saat.
- Kısaltılmış günlük dinlenme: en az 9 saat. Bir haftalık dinlenmeden ötekine kadar en fazla 3 kez kullanılabilir.
- Bölünmüş günlük dinlenme: önce en az 3 saat, sonra en az 9 saat (toplam 12 saat). Bu, normal dinlenme sayılıyor.
Asıl dikkat edilmesi gereken 24 saat kuralı: Önceki günlük ya da haftalık dinlenmen bittikten sonraki 24 saat içinde yeni günlük dinlenmeni tamamlamış olman gerekiyor. Rampada beklediğin saatler sürüş sayılmasa da bu 24 saatin içinde. Uzun yükleme beklemelerinde dinlenme süresi bu yüzden sıkışıyor.
Haftalık dinlenme ne kadar olmalı?
Normal haftalık dinlenme en az 45 saat. Kısaltılmış haftalık dinlenme en az 24 saat olabilir. Haftalık dinlenmen, bir öncekinin bitişinden itibaren en geç altı 24 saatlik dönemin sonunda başlamalı.
Art arda iki haftada ya iki normal haftalık dinlenme ya da bir normal ve bir kısaltılmış haftalık dinlenme yapman gerekiyor. İki haftaya taşan bir haftalık dinlenme, yalnızca bu haftalardan birine sayılıyor.
Kısaltılmış haftalık dinlenme nasıl telafi edilir?
45 saatten eksik kalan kısım, ilgili haftayı izleyen üçüncü haftanın sonuna kadar tek parça hâlinde başka bir dinlenmeye eklenerek telafi edilmeli. Örneğin 24 saat dinlendiysen eksik 21 saati bu süre içinde bir dinlenmenin üzerine koyman gerekiyor.
Uluslararası taşımada iki kez üst üste kısaltabilir misin?
Evet, ama şartları var. Uluslararası yük taşıyorsan, firmanın kurulu olduğu ülkenin dışında art arda iki kısaltılmış haftalık dinlenme yapabilirsin. Şart şu: Art arda gelen herhangi dört haftada en az dört haftalık dinlenme olacak ve bunların en az ikisi normal (45 saat) olacak. Ardından gelen normal haftalık dinlenmeden önce, iki kısaltılmış dinlenmenin telafisini tek parça hâlinde yapman gerekiyor.
| Kural | Normal | İstisna |
|---|---|---|
| Günlük sürüş | 9 saat | Haftada en fazla 2 kez 10 saat |
| Haftalık sürüş | 56 saat | İki haftada toplam en fazla 90 saat |
| Mola | 4,5 saat sürüşten sonra 45 dakika | 15 + 30 dakika olarak bölünebilir |
| Günlük dinlenme | 11 saat | 9 saate kısaltma (bir haftalık dinlenmeden ötekine en fazla 3 kez) ya da 3 + 9 saat bölme |
| Haftalık dinlenme | 45 saat | 24 saate kısaltma; fark 3 hafta içinde telafi |
| Eve dönüş | Her 4 haftada bir | İki kısaltılmış haftalık dinlenme üst üste geldiyse 3 hafta |
Haftalık dinlenmeyi kabinde yapabilir misin?
Normal haftalık dinlenmeyi (45 saat ve üzeri) kabinde yapamazsın. Bu yasak, 2020/1054 sayılı Tüzükle (Mobilite Paketi) açıkça tüzüğe yazıldı ve 20 Ağustos 2020’den beri uygulanıyor. Uygun yatak ve sıhhi tesisi olan bir konaklama yeri gerekiyor. Araç dışındaki konaklamanın masrafını işveren karşılıyor. Kendi hesabına çalışan şoför bu masrafı kendisi ödüyor.
Günlük dinlenmeyi ve kısaltılmış haftalık dinlenmeyi ise araç dururken, uygun yatağı olan kabinde yapabilirsin.
Firma seni ne sıklıkla eve göndermek zorunda?
Mobilite Paketi’yle gelen bir başka kural: Firma işi öyle planlamalı ki her dört haftalık dönemde normal haftalık dinlenmeni evinde ya da firmanın işletme merkezinde yapabilesin. İki kısaltılmış haftalık dinlenmeyi üst üste yaptıysan bu dönüş, telafi dinlenmesinden önce, yani üç hafta içinde olmalı. Eve gidip gitmemek senin tercihin; ama firmanın bunu mümkün kılması ve belgelemesi gerekiyor.
Feribotta ya da trende dinlenme sayılır mı?
Sayılır. Günlük ya da kısaltılmış haftalık dinlenmeni feribotta veya trende yapıyorsan, dinlenme en fazla iki kez ve toplamda bir saati geçmeyecek şekilde (araca iniş-biniş gibi) bölünebilir. Bunun için yatak ya da kuşet erişimin olmalı. Normal haftalık dinlenme için aynı istisna, yolculuk 8 saat ya da daha uzun planlandıysa ve yataklı kabinin varsa geçerli.
Zorunlu durumda süreyi aşabilir misin?
Güvenlik için gerekiyorsa, örneğin güvenli bir park yeri bulamadıysan, yol güvenliğini tehlikeye atmadan kuralların dışına çıkabilirsin. Gerekçeyi en geç durduğun yere vardığında takograf çıktısına, kayıt kâğıdına ya da görev çizelgesine elle yazman gerekiyor. Haftalık dinlenme için eve ya da merkeze ulaşmak amacıyla, istisnai durumlarda günlük ve haftalık sürüşü 1 saat aşabilirsin. Hemen öncesinde 30 dakika kesintisiz mola verdiysen bu aşım 2 saate çıkabiliyor. Aşılan süre üçüncü haftanın sonuna kadar tek parça dinlenmeyle telafi ediliyor.
Belçika’da denetim nasıl?
Kurallar AB genelinde aynı. Belçika’da yol kenarı denetimlerinde FOD Mobiliteit’in denetim ekipleri de görev alıyor ve Belçika, Hollanda ve Lüksemburg zaman zaman ortak Benelüks denetimleri yapıyor. Cezalar ülkeden ülkeye değiştiği için burada rakam vermiyorum; firmandan ya da ilgili ülkenin resmî kaynağından öğren.
Sık yapılan hatalar
- Molayı 30 + 15 şeklinde bölmek.
- Haftalık 56 saati doldurup iki haftalık 90 saat sınırını unutmak.
- Kısaltılmış haftalık dinlenmenin telafisini takip etmemek.
- Rampada beklerken 24 saat penceresinin dolduğunu fark etmemek.
- Feribot ya da tren yolculuğunda dinlenmeyi bölme kurallarını bilmeden uygulamak.
Avrupa’ya yeni geleceksen hazırlık adımlarını Türkiye’den Avrupa’ya tır şoförü olarak gitmek yazımda topladım. Sürüş ve dinlenme kuralları Kod 95 eğitiminin de konuları arasında; ayrıntısı Kod 95 rehberimde.
Önemli not
Bu kurallar AB genelinde aynı olsa da cezalar ve denetim uygulamaları ülkeden ülkeye değişiyor. Bu yazı bir rehber; resmi bağlayıcılığı yok. Sefer öncesi firmanla ve güncel resmi kaynaklarla kontrol etmeyi unutma. Sorun olursa YouTube yorumlarında ya da Discord topluluğunda sor, birlikte bakalım.
Kaynaklar
- EUR-Lex: 561/2006 sayılı Tüzük (konsolide metin)
- EUR-Lex: 2020/1054 sayılı Tüzük (Mobilite Paketi)
- Avrupa Komisyonu: Sürüş ve dinlenme süreleri
Son kontrol: Ekim 2026.
